Για την δεκαετία που μας πέρασε, ο εντεινόμενος γεωπολιτικός κίνδυνος ήταν ένα σταθερό χαρακτηριστικό της παγκόσμιας πολιτικής, ωστόσο η παγκόσμια οικονομία και οι χρηματοπιστωτικές αγορές τον έχουν αγνοήσει. Από τον ανταγωνισμό μεταξύ Κίνας και Αμερικής και τις εντάσεις στη Μέση Ανατολή, οι εταιρείες και οι επενδυτές συνέχισαν ανεξάρτητα, κρίνοντας ότι οι οικονομικές συνέπειες θα περιοριστούν.

Όπως αναφέρει ο Economist, η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία είναι πιθανό να σπάσει αυτό το μοτίβο, επειδή θα οδηγήσει στην απομόνωση της 11ης μεγαλύτερης οικονομίας στον κόσμο και ενός από τους μεγαλύτερους παραγωγούς εμπορευμάτων της. Οι άμεσες παγκόσμιες επιπτώσεις θα είναι υψηλότερος πληθωρισμός, χαμηλότερη ανάπτυξη και κάποια αναστάτωση στις χρηματοπιστωτικές αγορές καθώς θα επιβληθούν βαθύτερες κυρώσεις.

Οι μακροπρόθεσμες συνέπειες θα είναι μια περαιτέρω εξασθένηση του συστήματος των παγκοσμιοποιημένων αλυσίδων εφοδιασμού και των ενοποιημένων χρηματοπιστωτικών αγορών που κυριαρχούν στην παγκόσμια οικονομία από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991.

Εισβολή στην Ουκρανία

Το σοκ των εμπορευμάτων

Ας ξεκινήσουμε με το σοκ των εμπορευμάτων. Εκτός από τον κυρίαρχο προμηθευτή φυσικού αερίου στην Ευρώπη, η Ρωσία είναι ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου στον κόσμο και βασικός προμηθευτής βιομηχανικών μετάλλων όπως το νικέλιο, το αλουμίνιο και το παλλάδιο. Τόσο η Ρωσία όσο και η Ουκρανία είναι σημαντικοί εξαγωγείς σιταριού, ενώ η Ρωσία και η Λευκορωσία (βασικός εταίρος της Ρωσίας) είναι ηγέτιδες δυνάμεις στην ποτάσα, βασικό συστατικό στα λιπάσματα. Οι τιμές αυτών των εμπορευμάτων αυξήθηκαν φέτος και είναι πλέον πιθανό να αυξηθούν περαιτέρω. Εν μέσω αναφορών για εκρήξεις σε ολόκληρη την Ουκρανία, η τιμή του πετρελαίου Brent ξεπέρασε τα 100 δολάρια ανά βαρέλι το πρωί της 24ης Φεβρουαρίου και οι τιμές του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου αυξήθηκαν κατά 30%.

Η προσφορά εμπορευμάτων θα μπορούσε να πληγεί με έναν από τους δύο τρόπους. Η παράδοσή τους μπορεί να διακοπεί εάν καταστραφούν οι φυσικές υποδομές, όπως αγωγοί ή λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας. Εναλλακτικά, οι βαθύτερες κυρώσεις στο συγκρότημα εμπορευμάτων της Ρωσίας θα μπορούσαν να εμποδίσουν τους δυτικούς πελάτες να αγοράσουν από αυτήν. Μέχρι στιγμής και οι δύο πλευρές ήταν επιφυλακτικές σχετικά με την οπλισμό του εμπορίου ενέργειας και εμπορευμάτων, το οποίο συνεχίστηκε καθ’ όλη τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Οι κυρώσεις μετά την εισβολή στην Κριμαία δεν εμπόδισαν την BP, την ExxonMobil ή τη Shell να επενδύσουν στη Ρωσία, ενώ οι αμερικανικές κυρώσεις στη Rusal, μια ρωσική εταιρεία μετάλλων, το 2018 ήταν βραχύβιες. Η απόφαση της Γερμανίας να θέσει σε αναστολή τον αγωγό φυσικού αερίου Nord Stream 2 στις 22 Φεβρουαρίου ήταν σε μεγάλο βαθμό συμβολική αφού δεν μεταφέρει ακόμη αέριο από τη Ρωσία στη Δύση.

Ωστόσο, η προοπτική τώρα είναι περισσότεροι δυτικοί περιορισμοί στη βιομηχανία φυσικών πόρων της Ρωσίας που περιορίζουν την παγκόσμια προσφορά. Η Ρωσία μπορεί να ανταποδώσει δημιουργώντας σκόπιμα σημεία συμφόρησης κάτι που θα κατέληγε σε αύξηση των τιμών. Η Αμερική μπορεί να στηριχθεί στη Σαουδική Αραβία για να αυξήσει την παραγωγή πετρελαίου και να ωθήσει τις εγχώριες εταιρείες σχιστολιθικού της να αυξήσουν την παραγωγή.

Σοκ στην τεχνολογία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα

Το δεύτερο σοκ σχετίζεται με την τεχνολογία και το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ενώ το εμπόριο φυσικών πόρων είναι ένας τομέας αμοιβαίας εξάρτησης μεταξύ της Δύσης και της Ρωσίας, στα χρηματοοικονομικά και την τεχνολογία η ισορροπία οικονομικής δύναμης είναι πιο μονόπλευρη. Συνεπώς, η Αμερική είναι πιθανό να επιβάλει πολύ αυστηρότερες κυρώσεις τύπου Huawei στις ρωσικές εταιρείες τεχνολογίας, περιορίζοντας την πρόσβασή τους σε ημιαγωγούς και λογισμικό αιχμής, και επίσης να βάλει στη μαύρη λίστα τις δύο μεγαλύτερες ρωσικές τράπεζες, της Sberbank και της VTB, ή θα επιδιώξει να αποκόψει τη Ρωσία από τα σύστημα των μηνυμάτων SWIFT που χρησιμοποιείται για διασυνοριακές τραπεζικές μεταφορές.

Οι αγορές μετά την εισβολή στην Ουκρανία

Τα τεχνολογικά μέτρα θα λειτουργήσουν ως τροχοπέδη στην ανάπτυξη της Ρωσίας με την πάροδο του χρόνου και θα ενοχλήσουν τους καταναλωτές της. Οι τραπεζικοί περιορισμοί θα δαγκωθούν αμέσως, προκαλώντας στενότητα χρηματοδότησης και παρεμπόδιση των χρηματοοικονομικών ροών εντός και εκτός της χώρας. Η Ρωσία προσπάθησε να απομονώσει την οικονομία της από αυτό ακριβώς: το μερίδιο των τιμολογίων της σε δολάρια μειώθηκε από την εισβολή της στην Κριμαία το 2014 και έχει δημιουργήσει συναλλαγματικά αποθέματα. Ωστόσο, θα πονέσει. Η Ρωσία θα στραφεί στην Κίνα για τις οικονομικές της ανάγκες. Ήδη το εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών έχει απομονωθεί από τις δυτικές κυρώσεις, με μόνο το 33% των πληρωμών από την Κίνα προς τη Ρωσία να πραγματοποιούνται πλέον σε δολάρια, από 97% το 2014.

Οι δυτικές τράπεζες φαίνεται να έχουν αρκετά χαμηλή δημοσιότητα στη Ρωσία. Ωστόσο, από τότε που ξεκίνησε η σύγχρονη εποχή της παγκοσμιοποίησης τη δεκαετία του 1990, καμία σημαντική οικονομία δεν έχει αποκοπεί από το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα και ο κίνδυνος ευρύτερης μετάδοσης στις αγορές, αν και φαινομενικά χαμηλός, δεν μπορεί να αποκλειστεί.

Οι αγορές μετά την εισβολή στην Ουκρανία

Τι σημαίνουν όλα αυτά για την παγκόσμια οικονομία;

Η Ρωσία αντιμετωπίζει ένα σοβαρό αλλά όχι μοιραίο οικονομικό σοκ καθώς το χρηματοπιστωτικό της σύστημα είναι απομονωμένο. Για την παγκόσμια οικονομία η προοπτική είναι υψηλότερος πληθωρισμός καθώς οι τιμές των φυσικών πόρων αυξάνονται, εντείνοντας το δίλημμα που αντιμετωπίζουν οι κεντρικές τράπεζες και μια πιθανή «σίγαση» των εταιρικών επενδύσεων καθώς οι ταραχώδεις αγορές μειώνουν την εμπιστοσύνη.

Ο μακροπρόθεσμος αντίκτυπος θα είναι η επιτάχυνση της διαίρεσης του κόσμου σε οικονομικά μπλοκ. Η Ρωσία θα αναγκαστεί να γέρνει ανατολικά, βασιζόμενη περισσότερο στους εμπορικούς και οικονομικούς δεσμούς με την Κίνα. Στη Δύση περισσότεροι πολιτικοί και εταιρείες θα ρωτήσουν εάν ένα βασικό δόγμα της παγκοσμιοποίησης – ότι πρέπει να συναλλάσσεστε με όλους, όχι μόνο με τους γεωπολιτικούς συμμάχους σας – εξακολουθεί να ισχύει, όχι μόνο για τη Ρωσία αλλά και για άλλες απολυταρχίες. Η Κίνα θα εξετάσει τις δυτικές κυρώσεις στη Ρωσία και θα καταλήξει στο συμπέρασμα ότι πρέπει να εντείνει την εκστρατεία αυτάρκειας. Η εισβολή στην Ουκρανία μπορεί να μην προκαλέσει παγκόσμια οικονομική κρίση σήμερα, αλλά θα αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας της παγκόσμιας οικονομίας για τις επόμενες δεκαετίες.

Πηγή: newsbeast.gr